رایج ترین و کمیاب ترین گروههای خونی در دنیا کدامند؟

بدن انسان بدون خون، قادر به ادامه ی حیات نیست. این مایع اساسی زندگی بخش، مواد مغذی مهم را در بدن توزیع می کند، اکسیژن و دی اکسید کربن را رد و بدل می کند و سیستم ایمنی بدن ما را برای جلوگیری از عفونت ها تقویت می کند. اما همه ی خون ها مشابه هم نیستند و در صورت انتقال گروه های خونی ناسازگار و مخلوط شدن آنها با یکدیگر، احتمال مرگ وجود دارد.

توزیع گروه های خونی

4 گروه خون اصلی وجود دارد: A ، B ، AB و O، که گروه O شایع ترین آنها است. برای آشنایی بیشتر با گروه های خونی، به نکات زیر توجه کنید:

  • گروه خونی A: آنتی ژن نوع A را در سطح گلبول قرمز خود دارند و در پلاسمای خون شان هم آنتی کور B (ضد آنتی ژن B) را دارد.
  • گروه خونی B: آنتی ژن نوع B را در سطح گلبول های قرمز دارند و در پلاسمای خون هم آنتی کور A (ضد آنتی ژن A) را دارند.
  • گروه خونی AB: آنتی ژن نوع A و B را در سطح گلبول های قرمزشان دارند و در پلاسمای خون هیچ یک از آنتی کورها را ندارند.
  • گروه خونی O: هیچ یک از آنتی ژنها را در سطح گلبول های قرمز خود ندارند ولی هر دو آنتی کور را دارند.

در ایالات متحده آمریکا، میانگین توزیع گروه های خونی به شرح زیر است:

  • O مثبت: 38 درصد
  • O منفی: 7 درصد
  • A مثبت: 34 درصد
  • A منفی: 6 درصد
  • B مثبت: 9 درصد
  • B منفی: 2 درصد
  • AB مثبت: 3 درصد
  • AB منفی: 1 درصد
سفید پوست هاآفریقایی آمریکایی هااسپانیایی هاآسیایی ها
O مثبت37%47%53%39%
O منفی8%4%4%1%
A مثبت33%24%29%27%
A منفی7%2%2%0.5%
B مثبت9%18%9%25%
B منفی2%1%1%0.4%
AB مثبت3%4%2%7%
AB منفی1%0.3%0.2%0.1%

گروه های نژادی و قومی مختلف، به طور معمول توزیع گروه خونی متفاوتی دارند. به عنوان مثال به گفته صلیب سرخ آمریکا، گروه خونی 45 درصد قفقازی ها O است و گروه خونی 51 درصد آفریقایی-آمریکایی ها و 57 درصد اسپانیایی نیز از نوع O هستند.

نوع O بیشترین درخواست خون در بیمارستان ها را دارد. هم به دلیل اینکه شایع ترین گروه خونی ست و هم به دلیل اینکه خون O منفی یک نوع اهدا کننده جهانی است، به این معنی که با همه ی گروه های خونی سازگار است. برعکس، گروه خون AB مثبت را گیرنده جهانی می نامند زیرا فردی که این نوع گروه خونی را دارد می تواند از همه ی گروه های خونی، خون دریافت کند.

گروه خونی چگونه تعیین می شود؟

گروه خونی نیز همانند رنگ چشم، به طور ژنتیکی از والدین شما به ارث می رسد. این که گروه خونی شما از نوع A ، B ، AB یا O باشد، بر اساس گروه خونی مادر و پدر تان است. به عنوان مثال اگر مادر شما AB و پدر تان A است، احتمالا گروه خونی شما A ، B یا AB است. اگر مادر AB باشد و پدر O باشد، کودک گروه خونی A یا B خواهد داشت. وقتی گروه خونی هر دو والدین A باشد، گروه خونی کودک O یا A خواهد بود.

بطور کلی تشخیص گروه خونی کودک، از روی گروه خونی مادر و پدر بصورت زیر است:

گروه خونی پدر
گروه خونی مورد انتظار کودک0ABBAگروه خونی مادر
A یا OA،B یا ABA, B, AB یا OA یا OA
B یا OA, B یا ABB یا OA, B, AB, یا OB
A یا BA, B یا ABA, B یا ABA, B یا ABAB
OA یا BB یا OA یا OO

خون در اصل از دو نوع سلول خونی (قرمز و سفید)، پلاکت و مایعی به نام پلاسما تشکیل شده است. تقریباً نیمی از خون (45٪) از سلولهای خونی تشکیل شده است و 55٪ باقیمانده ی آن پلاسما است. روزانه میلیون ها سلول خونی در مغز استخوان تولید می شود. مغز استخوان ماده نرم اسفنجی است که حفره های استخوان را پر می کند.

گروه خونی فرد توسط پروتئین های موجود در سطح گلبول های قرمز خون به نام آنتی ژن تعیین می شود. اگر آنتی ژن A در گلبول های قرمز خون وجود داشته باشد، گروه خونی شما A است، در حالی که وجود آنتی ژن B به این معنی است که گروه خونی B دارید. اگر هر دو آنتی ژن A و B در سطح گلبول های قرمزتان وجود داشته باشد، شما گروه خونی AB دارید. اگر هیچ یک از آنتی ژن ها وجود نداشته باشد، نوع خونتان O خواهد بود.

حتما بخوانید: روش جدید دانشمندان برای تشخیص گروه خونی در 10 ثانیه

علاوه بر طبقه بندی ABO، یک فاکتور تقسیم بندی دیگر نیز وجود دارد که شامل فاکتورهای Rhesus (Rh) است. علاوه بر گروه های خونی اشاره شده، خون انسان براساس تقسیم‌ بندی RH به گروه‌ های RH مثبت و منفی نیز تقسیم می ‌شود. این نام از میمون های رزوس گرفته شده است که اولین پروتئین ها در آنها کشف شد.

بطورکلی فاکتور Rh پروتئینی است که در پوشش گلبول های قرمز یافت می شود. در صورتی که عامل Rh در خون وجود داشته باشد، وضعیت Rh مثبت خواهد بود. اما در صورتی که این عامل در خون وجود نداشته باشد، وضعیت Rh منفی است.

گروه بندی Rh می تواند در برخی شرایط بسیار مهم باشد. مشکلات مربوط به فاکتور Rh زمانی رخ می دهد که فاکتور Rh مادر منفی و Rh نوزاد مثبت باشد. در صورتی که فاکتور Rh مادر منفی و فاکتور Rh جنین مثبت باشد، وضعیتی بنام “ناسازگاری Rh جنین و مادر” ایجاد می شود. این مسئله معمولاً در اولین بارداری ایجاد نمی شود و در بارداری های بعدی بروز می کند. این شرایط منجر به کم خونی همولیتیک جنین می شود که در آن گلبول های قرمز سریع تر از آنکه جایگزین شوند، نابود می شوند. بروز کم خونی همولیتیک در جنین می تواند منجر به بیماری خطرناک و حتی از دست دادن جنین شود.

گروه بندی و انتقال خون

در شکل زیر، شرایط انتقال خون بین گروه های خونی مختلف را مشاهده می کنید. منظور از Donor: اهدا کننده خون و Recipient: گیرنده ی خون است.

به منظور انتقال خون ایمن و بیخطر، ضروری است که بیمار، خون سازگار با گروه خونی خود را دریافت کند. اگر گروه خونی ناسازگار باشد، گلبول های قرمز خون می توانند به هم بچسبند و لخته هایی ایجاد کنند که رگ های خونی را مسدود کند و در نتیجه باعث مرگ شوند. به طور کلی، انتقال خون از این قوانین پیروی می کند:

  • کسی که گروه خونی A دارد، می تواند به افرادیکه گروه خونی A یا AB دارند، خون اهدا کند.
  • کسی که گروه خونی B دارد، می تواند به افرادیکه گروه خونی B یا AB دارند، خون اهدا کند.
  • فردی که گروه خونی AB دارد، فقط می تواند به افرادی با گروه خونی AB، خون اهدا کند. بعلاوه این افراد (افراد دارای گروه خونی AB) می توانند از هر نوع گروه خونی، خون دریافت کنند، زیرا AB گیرنده جهانی است.
  • فردی که گروه خونی O دارد، می تواند به همه ی گروه های خونی، خون بدهد زیرا O اهدا کننده جهانی است. این بدین دلیل است که گروه خونی O در سطح گلبول های قرمز خود آنتی ژن ندارند. بعلاوه این افراد تنها از افرادی که گروه خونی مشابه خود یعنی گروه خونی O دارند، می توانند خون دریافت کنند.

افرادی که خون آنها Rh مثبت است، می توانند از افراد Rh مثبت یا منفی، خون دریافت کنند اما کسانی که خون Rh منفی دارند فقط می توانند از کسانی که خون آنها Rh منفی است خون بگیرند.

پزشکان قبل از اهدا یا دریافت خون، خون فرد را آزمایش می کنند. با این حال، در شرایط اضطراری و ناشناخته بودن گروه خونی بیمار، از خون نوع O منفی استفاده می شود چون این گروه خون، قابل انتقال به همه ی گروه های خونی است.

از دست ندهید: چرا باید خون اهدا کنیم؟ نکات قبل و بعد از خون دادن و بهترین گروههای خونی برای اهدا

لازم به ذکر است که بیش از 600 آنتی ژن شناخته شده دیگر وجود دارد که وجود یا عدم وجود آنها “گروه خونی نادر” را ایجاد می کند. گروه بندی ABO برای اکثر افراد بسیار خوب عمل می کند ، اما در برخی موارد نادر ، برخی از گروه های خونی ممکن است فقط برای گروه های قومی یا نژادی خاص باشد. به عنوان مثال ، بسیاری از بیماران مبتلا به بیماری داسی شکل نیاز به اهدای خون دارند. به همین دلیل است که هنوز هم ایده آل است که نوع اهدای خون دقیقاً با گیرنده آن مطابقت داشته باشد ، هر دو نوع آنتی ژن و فاکتور Rh را در نظر بگیرید.

منبع 1 منبع 2 منبع 3

دیدگاهتان را بنویسید